ମା’ ବୁଧେଇ ଓଷା ଆରମ୍ବ

ଓଡ଼ିଆ ସଂସ୍କୃତିର ଏକ ଗଭୀର ଆଧ୍ୟାତ୍ମିକ ଉତ୍ସବର ଅବଧାନ ଓ ଭକ୍ତିର ଏକ ସମ୍ବେଦନଶୀଳ ପାରମ୍ପରିକ lମା’ ବୁଧେଇ ଓଷା, ଯାହାକୁ ‘ବୁଢି ବାମନ’ ଭାବେ ମଧ୍ୟ ଜଣାଯାଏ, (ଅଗଷ୍ଟ–ସେପ୍ଟେମ୍ବର) ମାସରେ ଅନୁଷ୍ଠିତ ହୁଏ । ଭାଦ୍ରବ ମାସର ପ୍ରତିଟି ବୁଧବାର ଦିନ ଏହି ଓଷା ପାଳନ କରାଯାଏ । ବୁଧି ବାମନ ହେଉଛନ୍ତି ଏକ ଦେବୀ ଦେବତା, ଯିଏ କୁଷ୍ଠରୋଗ ମୁକ୍ତି ପାଇଁ ଏହି ଉପାୟ ଧାରଣ କରାଯାଏ । ଅନ୍ଧଙ୍କୁ ଦୃଷ୍ଟିଦିୟନ୍ତି, ନିସନ୍ତାନଙ୍କୁ ସନ୍ତାନ ଦାନ କରିବା ସହ ଗଜ୍ବରାଜ, କୁଷ୍ଠ ଇତ୍ୟାଦି ଦୁର୍ଲଭ ରୋଗ ସୁସ୍ଥ କରିପାରନ୍ତି । ଭାଦ୍ରବ ମାସର ପ୍ରତି ବୁଧବାରେ ବୁଧେଇ ପୂଜା କରାଯାଏ । ମା’ଙ୍କର ମୂର୍ତ୍ତି ଶିଳାପୁଅରେ ତିଆରି କରିବା ପାଇଁ ହଳଦି ଓ ପାଣି ମିଶାଇ ଏକ ଉପରେ ମୂର୍ତ୍ତି ତଇଆରି କରାଯାଏl ମୁଣ୍ଡରେ ହଳଦୀ ବଟାଯିବ, ହାତ ପାଇଁ ଶଙ୍ଖl, ଗୁଆ କଉଡ଼ି ନେତ୍ର ଆଦି ଆଣି ମା ଆକୃତି କରାଯାଇଥାଏ l ସମେତ ଏହି ଉପାୟ ପୂଜା ସମ୍ପାଦିତ ହୁଏ । ଦେବତାଙ୍କ ପୂଜା ପାଇଁ ସିଳପୁଅକୁ ସିନ୍ଦୁର, କାଜଳ, ଦୁବ, ଆମ୍ବଡ଼ାଳ, ବରକୋଳି ପତ୍ର ଓ ଫୁଲରେ ଅଲଙ୍କୃତ ମାନବ ଆକାର କରାଯାଏ । ପୌରାଣିକ କଥାନୁସାରେ, ଏକ ବ୍ୟବସାୟୀଙ୍କ ଜଣେ ସ୍ତ୍ରୀ କୁଷ୍ଠରୋଗରୁ ସୁସ୍ଥ ହୋଇଥିଲେ । ଏକ ରାଜା ତାଙ୍କ ପାଞ୍ଚ ପୁଅଙ୍କୁ ହତ୍ୟା କରିଥିଲେ, କିନ୍ତୁ ପରେ ସେମାନଙ୍କୁ ପୁନଃଜୀବନ ଦିଆଯାଇଥିଲା । କ୍ରୁଧ୍ଧ ରାଜା ତାଙ୍କୁ କିଛି କ୍ଷତି କରିପାରିଲେ ନାହିଁ, କାରଣ ଦେବତାଙ୍କ ଶକ୍ତି ମାନବୀୟ ଶକ୍ତିଠାରୁ ଅଧିକ । ଜଣେ ବ୍ରାହ୍ମଣୀ ସ୍ତ୍ରୀ, ପ୍ରସବବେଳର ଯନ୍ତ୍ରଣାରୁ ମୁକ୍ତି ପାଇବା ପାଇଁ ଦେବତାଙ୍କୁ ପ୍ରାର୍ଥନା କରିଥିଲେ । ଦେବତା ତାଙ୍କୁ ଔଷଧ ପ୍ରଦାନ କରିଥିଲେ ଏବଂ ସେଥିରୁ ସେ ଯନ୍ତ୍ରଣାରୁ ମୁକ୍ତି ପାଇଥିଲେ, କିନ୍ତୁ ଶର୍ତ୍ତ ଦେଇଥିଲେ ଯେ ସେ ପ୍ରତିବର୍ଷ ଉପବାସ କରିବାକୁ ପଡିବ । ସେ ପୁଅଜନ୍ମ ପରେ ଉପବାସ କରିବାକୁ ଭୁଲିଗଲେ, ତେଣୁ ଦେବତା କ୍ରୁଧ୍ଧ ହୋଇ ସେଇ ଶିଶୁକୁ ଅପହରଣ କଲେ । ପରେ ସେଇ ମାତାଙ୍କୁ ଶିଶୁକୁ ଫେରାଇଲେ । ସେଥିଦିନ ଠାରୁ ଆଜିପର୍ଯ୍ୟନ୍ତ ଏହି ବୁଧେଇ ଓଷା “ବୁଧି ବାମନ” ଓଷା” କେବଳ ଏକ ଉତ୍ସବ ନୁହେଁ l ଏହା ଓଡ଼ିଆ ସଂସ୍କୃତି ର ଏକ ସଂକେତ, ଯେଉଁଥିରେ ମା’ଙ୍କର ଦୟା, ଭକ୍ତି ବା ପରମ୍ପରାର ଆଦର ଆମେ ଅନୁଭବ କରିପାରୁ। ଜୟ ମା’ବୁଧେଇ l